Het stille spoor dat je leven stuurt

Ik hou van quotes. Soms klinken ze mooier dan ze waar zijn. Vaak triggeren ze ook dingen om even over na te denken. Je hoeft het er immers niet mee eens te zijn om er toch wat mee te kunnen. Zo is er eentje die blijft resoneren de laatste dagen:

“You are so powerful that if you believe you are not, you are not.”

Dit is er zo een die wat raakt en wat blootlegt bij me.

Faith & belief

Iets in het Engels dat ik in het Nederlands toch vaak wat schraler vind in gebruik: faith en belief. We hebben er één woord voor, of gebruiken vaak dat ene woord — geloof — en daarmee schuiven twee dingen door elkaar die niet hetzelfde zijn.

Faith is vertrouwen op iets groters. Vaak iets spiritueels, iets buiten je.

Belief is anders. Een belief is een overtuiging die jij aanneemt. Een mentaal model waarvan je hebt besloten dat het waar is — vaak zonder dat je je herinnert wanneer je dat besloot.

Dat onderscheid maakt voor mij iets los. Want als een belief, een overtuiging, iets is wat je aanneemt, dan zou je er ook op een andere manier naar kunnen kijken. Toch leef ik regelmatig alsof mijn overtuigingen feiten zijn. Keihard. Zo is het nu eenmaal. Zo zit ik in elkaar. En zolang ik dat denk, ben ik vooral passagier. Iemand die meerijdt op een route die ergens, ooit, door iemand anders (een eerdere versie van mezelf of ideeën van een ander) is uitgestippeld — en die ik intussen voor de mijne ben gaan houden.

Het stille spoor

Het werkt zo, denk ik. Wat je gelooft kleurt welke gedachten überhaupt opkomen. Geloof je dat je iets niet kunt, dan begin je halverwege — of je begint helemaal niet — en je gedachten staan al klaar met excuses.

Die gedachten doen op hun beurt weer iets met je gevoel: angst, weerstand, vermoeidheid die ineens nu opduikt.

En dat gevoel doet weer iets met wat je doet of laat. Je trekt je terug, je doet het halfbakken, of je doet het niet.

En dan sluit het zich weer: de uitkomst van wat je deed (of niet deed) wordt bewijs voor wat je al geloofde, de overtuiging die je al had. Zie je wel. En voor een volgende keer is het paadje iets dieper, en kies je iets sneller dezelfde kant op.

Zo wordt een gedachte een spoor. Eerst nog wat verschillende paden door het gras, maar gaandeweg wordt er één dieper en makkelijker. En zonder dat je het doorhebt, loop je ‘m. Steeds opnieuw.

Een paar van die overtuigingen ken ik goed bij mezelf. Ik kan dit niet — verraderlijk omdat je dan niet eens echt probeert. Of dit voelt overweldigend, dus het is te groot voor me — alsof een gevoel data is in plaats van weer. Ik ben niet goed met geld — geen actie, en dus ook geen tegenbewijs. Ik ben gewoon niet sportief — een ding dat ooit, ergens in een gymles, is blijven hangen.

Die laatste vond ik wel grappig om te zien bij mezelf. Er bestaat geen sportief gen. Er bestaan mensen die wel of niet bewegen. Maar zolang ik geloofde dat dat label op mij van toepassing was, filterde ik elke ervaring erdoorheen. Een keer geen zin? Zie je wel. Spierpijn? Niet voor mij. Het brein is daar slim in — het zoekt bewijs voor wat het al “weet”. Dat is geen karakterfout, dat is hoe het ding energie bespaart.

Hoe je ‘m ziet

Het mooie is: zodra je het spoor ziet, hoef je ‘m niet meer vanzelf te lopen.

Dat klinkt simpel en dat is het ook — maar simpel is niet hetzelfde als makkelijk. Ik heb dertig-en-nog-wat jaar geoefend in het automatisch geloven van een aantal van die overtuigingen. Die sporen gaan zien is wennen.

Wat voor mij werkt: als ik merk dat ik iets niet doe, niet aandurf, of bij voorbaat opgeef, even pauzeren. Even afstand nemen. Welke gedachte heb ik hier net? En daaronder: welke overtuiging zit eronder? En dan de belangrijkste vraag — ben ik het daar eigenlijk wel mee eens? Vaak niet. Of in elk geval: niet meer.

Je hoeft daarbij niet meteen het tegenovergestelde te geloven. Je hoeft alleen te zien dat de huidige overtuiging een keuze was. En dat je een andere kunt maken. Soms een hele andere, soms gewoon een klein duwtje. Ik ben niet sportief hoeft niet ik ben een atleet te worden. Ik ben iemand die soms beweegt en soms niet is al genoeg om het spoor minder diep te laten worden.

Dat is voor mij wat die quote zegt. Niet dat het uitspreken van iets het waar maakt. Wel dat als je gelooft dat je iets niet bent of niet kan, je een groot deel van de input voor de werkelijkheid daarmee al hebt geleverd. Je systeem doet de rest.

Dus, als experiment: pak er één. Eentje maar. Schrijf ‘m op. En vraag jezelf: kies ik hier eigenlijk voor?

Je hoeft het antwoord niet meteen te weten. De vraag stellen is al de helft.

De bewustwording is een soort de-identificatie. Waardoor er ruimte komt om dingen anders te gaan doen. En vaak gaat dat dan weer relatief makkelijk — want je bent niet meer wie je was toen je die gedachten als waarheid aannam en verankerde in een overtuiging.

Dat is mijn huidige overtuiging 😉

— Henjo